Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA)

Bij belangrijke overheidsbeslissingen op het terrein van ruimte en infrastructuur is het belangrijk dat alle positieve en negatieve effecten in de beschouwing betrokken worden. Dat kan via een Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA). Dat geldt dus ook voor beslissingen over MAA. Er moet niet alleen naar positieve economische effecten gekeken worden, maar ook naar negatieve economische effecten bijvoorbeeld voor het toerisme in het Heuvelland. Ook alle negatieve effecten voor mensen (gezondheid en leefklimaat) en natuur moeten in beeld worden gebracht. Alle maatschappelijk effecten moeten genoemd worden en zoveel als mogelijk in geld worden uitgedrukt. 

MKBA Alliantie

Omdat dit ten aanzien van MAA nog nooit gebeurd was en omdat de Provincie daar geen zin in had, heeft de Alliantie begin 2020 opdracht gegeven voor een MKBA. In ruim een half jaar werd daarvoor door inwoners van Zuid-Limburg € 25.000 gedoneerd. De resultaten van de MKBA zijn 18-12-20 aangeboden aan Provinciale Staten van Limburg. Persbericht. Samenvatting “Zuid-Limburg verdient beter”. Rapport. De conclusie van deze MKBA is: hoe kleiner de luchthaven hoe beter dat maatschappelijk is. Zeer waarschijnlijk levert sluiting en gebiedsontwikkeling maatschappelijk het meeste rendement op.

MKBA Provincie

Onder druk van de Alliantie en omdat inmiddels een MKBA is vereist bij de aanvraag van een luchthavenbesluit heeft nu ook de Provincie medio 2021 opdracht gegeven voor het laten uitvoeren van een MKBA. Bij een MKBA worden een aantal beleidsalternatieven doorgerekend. Die worden dan vergeleken met de huidige situatie (nulvariant). Eerder had de Provincie schoorvoetend ingestemd met het laten onderzoeken van de variant kleine luchthaven dus zonder handelsverkeer van vracht en passagiers. De nieuwe gedeputeerde Stephan Satijn heeft een moedig besluit genomen om ook de variant sluiting en gebiedsontwikkeling mee te nemen in de MKBA. Zie brief van Satijn van 7-9-21. De resultaten worden in december 2021 verwacht. Daarna vindt in Provinciale Staten besluitvorming over MAA plaats.

Mede vanwege de klimaatcrisis is een herbezinning op de luchtvaart nodig en dus ook een fundamentele herbezinning op de positie van MAA. Daarvoor is objectieve informatie via een MKBA van extra belang.

Gebiedsontwikkeling

Nu in de MKBA van de Provincie het beleidsalternatief sluiting en gebiedsontwikkeling ook meegenomen wordt, moet daar wel richting aan gegeven worden. Wat is allemaal mogelijk op het luchthaventerrein? Welke invullingen van het luchthaventerrein worden doorgerekend in de MKBA?

Voor de gedachtevorming zijn al enkele voorzetten gedaan.

  • Een globale aanduiding van mogelijkheden in de volle breedte: OmwonendenMAA
  • Toegespitst en verder uitgewerkt in de richting van duurzame energie: maasterplan.eu
  • Actuele presentatie met een mooi voorbeeld van een ander gesloten vliegveld: Alliantie

Nota van Uitgangspunten

Per mail van 25-8-21 kregen de stakeholders MAA, waaronder een aantal mensen van de Alliantie, het verzoek om vóór 15-9-21 schriftelijk te reageren op Nota van Uitgangspunten (Ontwerp) MKBA MAA. Onder andere door de Alliantie is forse kritiek geleverd op het ontwerp van die nota. Er moet in oktober een nieuwe Nota van Uitgangspunten komen.

Second opinion

De MKBA van de Provincie wordt uitgevoerd volgens de Werkwijzer luchtvaartspecifieke MKBA’s. In die Werkwijzer wordt sterk aanbevolen om standaard een second opinion op te nemen in het MKBA-proces. De Provincie wil dat echter niet. Waarom niet? In de afgelopen jaren hebben we ervaring opgedaan hoe “onafhankelijke bureaus” informatie opschrijven die de Provincie welgezind is, maar die niet overeenkomen met de werkelijkheid. Dat geldt met name voor rapporten over de betekenis van MAA voor werkgelegenheid en economie. Als de Provincie wantrouwen vooraf wil voorkomen dan moeten ze vooraf een second opinion opnemen in het MKBA-proces overeenkomstig de sterke aanbeveling in de Werkwijzer.